Adam Smith’in sloganı rafa kalkıyor!

Mali krizle mücadele kapsamında ekonomiye yaklaşık 1,1 trilyon dolar kaynak aktarılması kararının alındığı Londra’daki G20 zirvesinde ‘denetimsiz kapitalizm dönemi sona ermiştir’ sonucu çıktı. BM Ban Ki-moon ise ekonomik kriz için önlem alınmaması durumunda bazı devletlerin batabileceğini söyledi

‘Bir ülkede sermaye birikimi kumara dönerse iş sakata girer’ diyen kapitalizmin fikir babası olarak kabul edilen Adam Smith’in serbest piyasa ekonomisinin temel direği olarak görülen ‘Bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler’ sloganı rafa kalkıyor.

G20 toplantılarında biraraya gelen dünya liderlerinin ekonomiyi kurtarma zirvesinden ‘Denetimsiz kapitalizme son’ mesajı çıktı. Bankacılık sektörüne yönelik yeni kuralların hayata geçirileceği ve vergi cennetlerinin üzerine gidileceğini ilan eden zirvenin sonuç bildirgesine göre hem yeni oluşturulacak bir yapı eliyle hem de IMF güçlendirilmesi yoluyla küresel finans sisteminin düzenleme ve denetimi sağlamlaştırılacak.

‘Anglosakson tarzı kapitalizm dönemi kapandı’

Bir süredir ‘ahlaklı bir kapitalizm’ çağrısı yapan Fransa Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy, G20′nin sonucu ‘Anglosakson tarzı kapitalizm dönemi kapandı’ diye yorumlarken, İngiltere Başbakanı Gordon Brown’ın açıkladığı sonuç bildirgesinde tarihi kararlar alındı.

‘Modern zamanlarda ekonomik olarak dünyadaki en büyük krizle karşı karşıyayız. Öyle bir kriz ki, son buluşmamızdan bu yana daha da derinleşti ve her ülkedeki kadın, erkek ve çocuğu etkiliyor. Bütün ülkeler çözüm için bir araya gelmeli. Küresel kriz, küresel çözüm gerektiriyor ‘ifadesine yer verilen bildirgede alınan kararlar şöyle:

Zirveden çıkan kararlar

# Acil önlem olarak IMF ve Dünya Bankası’na 1 trilyon dolar aktarılacak. IMF’ye ayrılan kaynaklar 3 kat arttırılarak 750 milyar dolara çıkarılacak. Ekstra 250 milyar dolarlık kaynak ticaretin finasmanı için harcanacak. 2010 sonuna kadar G20 ülkeleri krizle mücadele için 5 trilyon dolar harcayacak.

# IMF milyarlarca dolarlık altın rezervlerini yoksul ülkelere yardım için satacak. Dünyanın en yoksul ülkelerine 100 milyar dolar ek yardım verilecek. Serbest ticaretin önündeki engellerin kaldırılmasını amaçlayan ‘Doha Round’ acil olarak sonuçlandırılacak. Dış ticarette korumacılık yapan ülkeler ifşa edilecek.

# Hedge fonlar ve kredi derecelendirme kurumları daha sıkı denetime tabi tutulacak. Bankaların toksik varlıkları temizlenecek. Üst düzey bankacıların maaş ve primlerine sıkı kontroller getirilecek. OECD üç ayrı vergi cenneti listesi hazırlayacak ve bu merkezler kara listeye alınacak.

# Önlemlerin etkilerini değerlendirmek için G20 liderleri kasım ayında Washington’da tekrar buluşacak.

# Reformdan geçirilecek IMF, aynı zamanda, ihtiyaç duyarsa uluslararası piyasalardan borçlanabilecek.

Vergi kaçakçılığıyla mücadele de sonuç bildirgesinde önem verilen konulardan biri oldu ve bildirgede ve banka hesaplarının gizli tutulması döneminin bittiği belirtildi.

Zirveden, Aralık 2009 tarihinde gerçekleştirilecek BM İklim Değişimi

konferansında, iklim değişikliği konusunda sorumluluk alınması konusunda da ortak anlayış çıktı

Sonuç bildirgesinde, bu yılın sonundan önce, G-20 liderlerinin üçüncü bir toplantı için bir araya gelmesi konusunda anlaşıldığı da vurgulandı.

Ekonomik gerileme sürecek

Uzmanlara göre liderlerin anlaşmasına rağmen ekonomik gerilemenin süreceğini ancak zirve sonucunun piyasalara güven vereceğini belirtiyorlar. Zirvede alınan kararların işsizlik üzerinde yakın dönemde önemli bir etkisi olmayacağına dikkat çeken ekonomistler, bunun nedeni ise finans kurumlarına yönelik sıkı denetimin bu kurumları daha temkinli hale getirecek olmasına bağlıyor.

BM: Bazı devletler batabilir

Londra’daki G-20 zirvesi öncesinde İngiliz Guardian gazetesinde bir makalesi yayınlanan Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Ban Ki-moon, küresel ekonomik krizin bazı devletlerin sonu olabileceğini söyledi.

Ban, küresel ekonomik kriz için önlem alınmaması durumunda, dünya genelinde sosyal kargaşa çıkabileceğini ve bazı devletlerin batabileceğini ifade etti.

‘Finansal kriz olarak başlayan şey küresel ekonomik krize dönüştü, daha kötüsünün olmasından korkuyorum’ diyen Ban, ‘gittikçe artan sosyal huzursuzluğun, büyük bir siyasi krize yol açmasından, sonrasında da güçsüzleşen hükümetlerin ve liderleri ile geleceklerine dair umutlarını kaybetmiş kızgın halkların ortaya çıkmasından endişe ettiğini’ söyledi.

Küresel ekonomik krizden, yoksul ülkelerin ‘tehlikeli bir hızla’ etkilendiğini belirten Ban, ‘Dünya genelinde bir iyileşme sağlayamazsak insanlığın gelişimi noktasında korkunç bir felaketle karşılaşacağız’ ifadesini kullandı.